Bekijk deze email in je browser
nieuwsbrief nummer 61, januari 2021

In deze nieuwsbrief
Gelukkig Nieuwjaar! | Historische cafés | Lezingen | Podcast | Tijdschrift | Van der Mondelezing 2021 | Grote Excursie 2021 | 100 Jaar Oud-Utrecht | Schimmelplein | Utrechts Geveltekenfonds | Ledenadministratie | Tip: tentoonstelling over Maria Magdalena | Agenda


2020-2021

Gelukkig Nieuwjaar!
 
In plaats van een nieuwjaarbijeenkomst hier een woord vanuit het bestuur: 2020 was een jaar om nooit te vergeten. Dat lijkt voor een historische vereniging interessant, maar het was met gevaar voor de gezondheid van ons en onze naasten. Oud-Utrecht startte goed, met veel belangstelling voor bijeenkomsten over Dromen in Beton, Uterechs praoten, het Stegenboek, 100 jaar Douwe Egberts, Staffhorst, en de Van der Mondelezing over ‘De Ommuurde Stad’. Maar het COVID-virus sloeg zijn slag.

Oud-Utrecht volgde de aanwijzingen van RIVM en GGD Utrecht op, dit maakte dat we alle bijeenkomsten tot de zomer hebben geschrapt. Intussen kon Oud-Utrecht gelukkig wel door met het publiceren van het Tijdschrift Oud-Utrecht. En we schakelden over op nieuwe digitale uitingen: met de Oud-Utrecht podcast, nu al negen afleveringen met Utrechtse historici, een eerste Oud-Utrecht livestream bij de presentatie van het themanummer van het gerestylde Tijdschrift Oud-Utrecht over Utrecht Boekenstad.

Op de website en socials verschenen bijzondere reportages met lees- en kijktips, routes langs muurschilderingen en verweesde reclames, en tips voor erfgoedroutes door Utrecht stad en regio, van de Vechtstreek tot Wijk bij Duurstede. De nieuwsbrief was een mooie constante om leden en belangstellenden te blijven informeren. Op 9 september zijn we begonnen met 30 aanwezigen op onze nieuwe locatie, de theaterzaal in Bieb Neude, met een Historisch Café over architect Joseph Crouwel. We hadden een digitale editie van de Nacht van de Utrechtse Geschiedenis met bijdragen van 24 erfgoedpartners.

Aan het einde van het jaar hadden we nog net twee bijeenkomsten, met een lezing over water in de Gelderse Vallei en in december een Historisch Café over Truus Schröder en Truus van Lier. Twee podcasts, over de Maliebaan en Straatpoëzie, vergezelden het fraaie Jaarboek 2020. Bijzonder is de waardering voor alle activiteiten en publicaties: Oud-Utrecht groeide dit jaar met 10%, tot bijna 2.200 leden!

2021 wordt ook weer bijzonder, we maken een start met de organisatie van 100 jaar Oud-Utrecht in 2023, werken mee aan de publicatie van een kinderboek over Utrecht 900 jaar, en er zijn nieuwe thema’s in zicht: Tijdschrift Oud-Utrecht wijdt een themanummer aan Utrecht Groene Stad, het Jaarboek gaat in op Utrecht Gezonde Stad.

Er is veel meer te beleven: de Universiteit Utrecht viert het lustrum met aandacht voor het studentenleven, ook de Van der Mondelezing 2021 is daaraan gewijd, Museum Catharijneconvent opent een tentoonstelling over Maria Magdalena. Vele leden zijn actief in commissies en redacties, ook digitaal, en er is veel te doen, lees maar in deze nieuwsbrief.

Tot slot: Stad en regio Utrecht hebben vaker voor hete vuren gestaan. We hopen dat we komend jaar meer leden kunnen ontmoeten in een veilig en gezond Utrecht, gesteund door een vaccin en verstandig optreden van ons allemaal. Graag tot ziens!

Dick de Jong, voorzitter
Historische cafés (onder voorbehoud) in Bibliotheek Neude
 
  • Helaas is het op dit moment niet duidelijk of de historische cafés in 2021 doorgang kunnen vinden. Dit is afhankelijk van de geldende Noodverordening van de Veiligheidsregio Utrecht in combinatie met ons gezonde verstand waarmee we bepalen of het verantwoord is een activiteit te organiseren. 
  • Het Historisch Café vindt plaats in de theaterzaal van de bibliotheek op de Neude. De theaterzaal zit op de tweede verdieping. 
  • Voor het Historisch Café in de bibliotheek moet u zich van tevoren aanmelden via de website van Oud-Utrecht. Zonder aanmelding vooraf wordt u niet toegelaten. 
  • De zaal gaat open om 17.00 uur, de presentatie begint om 17.15 uur. Kom niet vóór 17.00 uur naar de theaterzaal van de bibliotheek.
  • Het maximum bezoekers voor Historische Cafés is momenteel 30. 
Het Historisch Café van vrijdag 8 januari is door de huidige Coronamaatregelen afgelast. Het onderwerp Het Utrechts Statenjacht is verplaatst naar vrijdag 19 maart.

Dit Historisch Café is volgeboekt. In de eerste week van maart krijgen de bezoekers van dit Historisch Café een nieuwe bevestiging. Kunt u daar als aangemelde bezoeker niet bij zijn? Meldt u zich dan af zodat andere bezoekers een kans maken om erbij te zijn. 
 
Op vrijdag 12 februari spreekt Cor van Ingen over virussen in het Utrechtse verleden. Tijdens dit historisch café vertelt Cor van Ingen hoe Utrechters in het verleden omgingen met ernstige bedreigingen van hun gezondheid. Nu we midden in een covid-19 pandemie zitten leek het een troostend idee om eens stil te staan bij de vraag hoe Utrechters in het verleden omgingen met ziektes die rampen werden. Cor van Ingen werkte jaren bij het RIVM, nee niet als viroloog, maar als vries-droog-specialist. Zijn grote belangstelling voor geschiedenis combineerde hij met zijn kennis van virussen. Deelnemers aan de cursus LeerMeUtrechtkennen hebben daar al kennis mee gemaakt.


Aanvang 17.00u, toegang gratis voor zowel leden als niet-leden. Vooraf reserveren via de website van Oud-Utrecht is verplicht. Reserveren kan vanaf vrijdag 5 februari om 10.00u.
 
Historische cafés terugkijken
Van de historische cafés worden video-opnamen gemaakt. Die kunt u terugkijken op de site van Oud-Utrecht. Het Historisch Café van december was net voor de lockdown. Kijk en luister hier naar Jessica van Geel met haar verhaal over de Truussen: Truus Schröder-Schräder, bekend van het Rietveld-Schröder huis en verzetsheldin Truus van Lier. Ze waren buren op de Prins Hendriklaan in Utrecht.
Lezingen (onder voorbehoud) in Zalencentrum Utrecht Zuid

Helaas is het op dit moment niet duidelijk of de lezingen in 2021 doorgang kunnen vinden. Dit is afhankelijk van de geldende Noodverordening van de Veiligheidsregio Utrecht in combinatie met ons gezonde verstand waarmee we bepalen of het verantwoord is een activiteit te organiseren. Ook is nog niet duidelijk waar de lezingen plaats zullen vinden. Houd hiervoor de website in de gaten. Voor de lezingen geldt dat er maar een beperkt aantal plaatsen is.
Drie Utrechtse adelijke geslachten, Van Tuyll van Serooskerken, Quarles van Ufford
en van Lynden tot Sandenburg uit het begin van vorige eeuw op Slot Zuylen.

Lezing over de Utrechtse Adel
27 januari 2021 | door Renger de Bruin

Langs de Langbroekerwetering en op de Utrechtse Heuvelrug strekken zich linten van kastelen en buitenplaatsen uit, die getuigen van een rijk adellijk verleden.

De geschiedenis van de adel in de provincie Utrecht gaat terug tot de vroege middeleeuwen, tot de tijd van Willibrord en daarvoor nog. Renger de Bruin is bezig met een boek dat dit verhaal vertelt, van de vroegste oorsprong tot het jongste verleden. Het gaat over families, die over vele generaties hun stempel hebben gedrukt op de provincie. Zoals van Hardenbroek, van Reede of van Tuyll van Serooskerken.

Het gaat over kastelen als Amerongen, Zuylen of De Haar, over de tuinen daarbij horen, over de kunstschatten die de adellijke bewoners verzameld hebben en die nu te bekijken zijn wanneer de kastelen museum zijn geworden. De verschijningsdatum voor het boek staat op de rol voor de lente van 2022, maar de leden van Oud-Utrecht kunnen nu vast genieten van een voorproefje. Renger de Bruin geeft op 27 januari aanstaande een lezing, waarin hij al enkele verhalen over de Utrechtse adel zal vertellen.

Aanvang: 19.30u. Deze lezing kon eerder vanwege de gedeeltelijke lockdown in oktober niet doorgaan en is volgeboekt. Bezoekers die zich hebben ingeschreven voor deze lezing krijgen half januari een nieuwe bevestiging. Kunt u daar als ingeschreven bezoeker niet bij zijn? Meldt u zich dan af zodat andere bezoekers een kans maken om erbij te zijn. U ontvangt een restitutie.

 

Lezing over Utrechtse merktekens
17 februari 2021 | door Sjoerd de Boer

Bij elke kerkdienst in de Jacobikerk zit het kerkbestuur boven op een oude katholieke altaarsteen die in de 16e eeuw nog op het hoogkoor lag en waarop de katholieke priesters hun hoogmis deden. Zouden ze het weten? Zouden ze het erg vinden?

Tot de late 16e eeuw was heel Utrecht katholiek. De Jacobikerk was met het aanstellen van de priester Duifhuis een van de eerste kerken die de deur open zetten voor vernieuwingen. Het leidde er uiteindelijk toe dat het katholieke geloof en alles dat daarbij hoorde uit de kerk werd verbannen. Alles? Nee, maar dat is weer een heel ander verhaal. De meeste zaken die bij het katholieke geloof hoorden en uit de kerk verbannen werden zijn verloren gegaan omdat ze kapot werden gemaakt of hergebruikt. Dat gold natuurlijk ook voor de altaren.

Toch zijn er onderdelen van de altaren bewaard gebleven en daarbij horen de altaarstenen. Dit zijn grote stenen die als tafel werden gebruikt waarop de mis werd gedaan. Grote zware stenen die je niet zo even 1-2-3 meenam tijdens een beeldenstorm. Ze zijn dus met het weghalen van de resten van de altaren wel uit de kerk gehaald, maar niet al te ver. En dus zijn ze in de loop der tijd weer in de kerk terecht gekomen. Want waarom zou je een prima steen weg doen, terwijl die ook als grondtegel dienst kan doen. In de Jacobikerk liggen drie van deze voormalige altaarstenen.

De vele tekens die we terugzien in de oude Utrechtse parochiekerken en op sommige gebouwen vertellen ons prachtige verhalen waarvan een flink aantal eeuwenlang vergeten zijn geweest. Oud-Utrecht erkent deze omissie en gaat daar wat aan doen. Begin volgend jaar zal Sjoerd de Boer ons in een lezing meenemen in de opkomst en evolutie van deze voor ons vaak nog mysterieuze tekens.

Aanvang: 19.30u, toegang € 5,-. Aanmelden en betalen via website verplicht. Dat kan vanaf woensdag 10 februari om 10:00u.
Kila van der Starre bij de opname van de podcast over straatpoëzie.

Podcasts Oud-Utrecht met Jaarboek-auteurs

In november en december heeft Arjan den Boer podcasts opgenomen met auteurs van het Jaarboek Oud-Utrecht 2020. Zo vertelt historisch geograaf Hans Renes over de Maliebaan in internationaal perspectief. Ook geeft hij inzicht in zijn werk als hoogleraar Erfgoedstudies en het vakgebied van de historische geografie. De tweede podcast is met literatuurwetenschapper Kila van der Starre over straatpoëzie in Utrecht, het onderwerp van haar bijdrage in het Jaarboek. Tijdens een wandeling door de binnenstad vertelt ze over straatgedichten, maar ook over Instagram-poëzie en poëzie-tatoeages. Zij promoveert binnenkort aan de Universiteit Utrecht op 'Poëzie buiten het boek'.
Groepsportret in het laboratorium van Barchusen door Cornelis de Man, circa 1670.

Februarinummer Tijdschrift Oud-Utrecht

In het eerste tijdschrift van 2021 verschijnen interessante artikelen over de heropening van de singel, de verdwenen spoorlijn Utrecht-Zeist en de terugkeer van de middeleeuwse 'Mariakerkbijbel' naar Utrecht. Armand Heijnen schrijft over het eerste scheikundelaboratorium van Nederland, in 1695 begonnen door hoogleraar Johannes Conradus Barchusen op het bolwerk Sonnenborgh. In het februarinummer komt ook een bespreking van het onlangs verschenen boek over de Utrechtse Catharinakerk.

Het tijdschrift valt rond 1 februari bij de leden in de bus en is ook verkrijgbaar bij boekhandels, met ingang van dit nummer in de gehele provincie Utrecht.

Oproep auteurs en kopij voor Tijdschrift Oud-Utrecht 

Het tijdschrift voor geschiedenis van stad en regio Utrecht is op zoek naar nieuwe artikelen! De redactieleden kijken uit naar bijdrages van historisch onderzoekers (beroeps- of hobbymatig) over Utrechtse gebeurtenissen, personen of plekken. Ook artikelen van studenten geschiedenis en aanverwante studies zijn welkom.

Bijdrages (ongeveer 2.500 woorden) worden beoordeeld en van advies voorzien door de redactie, die bestaat uit (kunst)historici, archivarissen en andere deskundigen. Daarna kan de eindredacteur helpen om de tekst beter leesbaar te maken en met de afbeeldingskeuze.

Wie een idee heeft voor een artikel kan een korte omschrijving sturen naar eindredacteur Arjan den Boer via redactie.tijdschrift@oud-utrecht.nl.
Van der Monde-lezing 2021 uitgesteld tot de vroege zomer

Voor het komende jaar is Leen Dorsman, hoogleraar universiteitsgeschiedenis in Utrecht, bereid gevonden de jaarlijkse Van der Monde-lezing in de Pieterskerk te verzorgen. De geplande presentatie op 9 februari 2021 gaat helaas niet door vanwege Corona. Wij hopen dat hij zijn lezing over het dagelijks leven van studenten in 18e-eeuws Utrecht in de vroege zomer live in de Pieterskerk kan gaan geven. Toch iets leuks om naar uit te kijken!

Een kleine bijdrage vanuit de Commissie Grote Excursie

De Grote Excursie in 2020 naar de gemeente Vijfheerenlanden heeft niet kunnen plaatsvinden. Alle voorbereidingen waren afgerond, alle afspraken waren gemaakt. Helaas! Het is zelfs op dit moment nog zeer ongewis of er een Grote Excursie in 2021 gehouden kan worden in de vorm zoals we dat gewend waren: met een grote groep in bussen of in groepjes op pad, met een gezamenlijke lunch, onderlinge contacten en met een afsluitende borrel.

De Commissie Grote Excursie buigt zich over alternatieven voor 2021. We denken dan op de eerste plaats - als de maatregelen het toelaten - alsnog aan een aangepaste excursie naar de gemeente Vijfheerenlanden; daarnaast willen we een videoregistratie van wat we daar kunnen zien. Vooruitlopend op dat alles gaan we - voorbereid op een nieuw normaal - plannen maken voor een aangepaste excursie in de stad Utrecht.

De Grote Excursie blijft een Grote Uitdaging!
100 Jaar Oud-Utrecht, wie doet er mee?

Zoals eenieder vast zal weten is een voorbereidingsgroep, bestaande uit Lucas Janssen, Menno Wiegman, Marlyne Stolker en Annemiek Roessen, bezig met nadenken over de viering van het 100-jarig bestaan van de Vereniging in 2023. Dat is immers een belangrijke mijlpaal. Intussen zijn er met groepen actieve leden brainstormsessies geweest en heeft het bestuur op de laatste algemene ledenvergadering de eerste resultaten hiervan gepresenteerd. 
 
Een belangrijk uitgangspunt is om nieuwe doelgroepen te betrekken. Verder willen we vooral niet wachten met de activiteiten tot in 2023 en willen we de viering verbreden naar andere organisaties en wijken in de stad. We gaan uit van drie hoofdprogramma-onderdelen, te weten een feest voor en door leden, een cadeau aan de stad en een stevige communicatie-impuls. Samen met alle commissies willen we er een onvergetelijk jaar van maken. Een jaar dat bestaat uit activiteiten van onze commissies en bijzondere eenmalige evenementen. 
 
Doet u mee? In deze fase zoeken we naar leden die mee willen werken aan de drie hoofdprogramma-onderdelen. Vindt u het leuk om mee te denken over en te werken aan de communicatieimpuls om nieuwe doelgroepen te bereiken? Vindt u het interessant om het educatieproject verder uit te werken? Of past het meer bij u om te zijner tijd het grote feest te helpen organiseren?
We horen het graag per e-mail aan secretariaat@oud-utrecht.nl, graag dan ook o.v.v. uw relevante kennis of ervaring. Daarnaast zijn natuurlijk ook andere ideeën en initiatieven welkom die u met uw commissie of een groep leden zou willen uitwerken, stuur deze eveneens per e-mail naar secretariaat@oud-utrecht.nl.
H. J. Schimmelplein - het bewaren waard, als geheel en als Post-’65-bouw

Het H. J. Schimmelplein (Schimmelplein) ligt wat verscholen achter de Vleutenseweg. De reden waarom aandacht wordt besteed aan dit plein is omdat de Commissie Cultureel Erfgoed van Oud-Utrecht een Post-’65-lijst heeft opgesteld met daarop bijzondere gebouwen of plekken in Utrecht die in of na 1965 gebouwd zijn. Het Schimmelplein mag als geheel niet ontbreken op die lijst.

Het begint met een bijzondere geschiedenis waar twee vrouwen een rol in speelden. Waarom is het pleinterrein niet vlak? Hoe komt het dat het zo groot is? Alle gebouwen die rondom en op het plein staan zijn bijzonder. Zo staat er een blauw betegeld ‘suikerspinhuis’. De school, waarvan het dak als een geheel is geplaatst op de verschillende compartimenten van het gebouw, werd gebouwd op de plek van de kerk die er eerst stond.

Het plein is bijzonder in Utrecht mede vanwege de grootte en ook omdat de eerste bebouwing (1911) nog steeds intact is, en net als toen bewoond wordt. Het Schimmelplein is tevens het bewijs dat oude huizenbouw en Post-’65-architectuur prima samen kunnen gaan in een harmonieus geheel, verbonden door een blauwe muur.

meer informatie en afbeeldingen op de site
Een met medewerking van het Utrechts Geveltekenfonds gerestaureerde
gevelsteen aan de Oudegracht 60: De Kalvredans.

Doe mee met het Utrechts Gevelteken Fonds

Geveltekens geven je een beeld van de geschiedenis van Utrecht als bisschops- en handelsstad. Ze helpen je om je in die geschiedenis te verdiepen.  Ze maken de stad niet alleen interessanter, maar ook mooier.  Oud-Utrecht heeft in 1977 de zorg voor de geveltekens ondergebracht bij een aparte stichting: het Utrechts Geveltekenfonds.

Het woord ’Fonds’ is ongelukkig gekozen, want het UGTF (www.ugtf.nl) heeft nauwelijks kapitaal. We hebben anderen nodig om oude geveltekens te restaureren, kopieën te plaatsen als het origineel verloren is gegaan en om nieuwe stenen te maken bij historische gebeurtenissen. Ook uw hulp hebben we daarbij echt nodig.

Doe mee om de stad mooier te maken en word vriend van het UGTF door een mailtje te sturen naar p.verhagen@ugtf.nl. U kunt ook € 20,- (meer mag natuurlijk) overmaken naar NL46 RABO 01679 83148 onder vermelding van uw mailadres. Ook eenmalige giften zijn uiteraard van harte welkom.

Tip: sinds kort zijn twee boekjes van het Utrechts Geveltekenfonds opgenomen in de webwinkel van Oud-Utrecht. "Langs Utrechtse Geveltekens" en "Utrecht in Detail".
Gilde Utrecht

Gilde Utrecht hoopt vanaf 20 januari weer wandelingen te kunnen organiseren. Hou daarvoor de website in de gaten.

In de agenda bijvoorbeeld de wandeling van 26 januari door het vernieuwde stadshart. Het nieuw te realiseren Smakkelaarspark krijgt drie woontorens, een buurtgebouwtje en twee bruggen. Aan de Croeselaan verschijnen de Galaxytoren en het gebouw Wonderwoods, met een bijna geheel groene gevel. En wat gaat er nu precies met het Westplein gebeuren? Gildegids Paul Vergeer vertelt over het vernieuwde én het nog te vernieuwen stadshart (meer info).

Ledenadministratie

Een nieuw jaar, fijn dat u weer lid van Oud-Utrecht bent in 2021. (Opzeggingen dienden binnen te zijn voor 1 december 2020 voor het komende jaar). In januari gaan wij weer de contributie innen voor het jaar 2021. Leden van wie wij een automatische incasso-opdracht hebben ontvangen per mail een bericht voor controle van de gegevens. De inning is dan in de loop van januari. Leden met een bekend mailadres die geen incasso-opdracht hebben afgegeven ontvangen een mail met verzoek tot betaling. De leden waarvan wij geen mailadres hebben en bedrijven en instellingen ontvangen hun factuur per post (bij een aantal bedrijven per mail).

De ledenadministratie wordt verzorgd door Adie en Chris Kreijns. Wijzigingen in uw adres of email kunt u doorgeven aan Ledenadministratie Oud-Utrecht, Zuiderstraat 18a, 3434BH Nieuwegein, ledenadministratie@oud-utrecht.nl.

 Wilt u lid worden van Oud-Utrecht, schrijf u dan in v
ia de website.

Tips
  • Vanaf 19 februari presenteert Museum Catharijneconvent een grote tentoonstelling over Maria Magdalena. Na tentoonstellingen over andere inspirerende figuren uit de geschiedenis van het christendom, zoals Franciscus (2016), Maria (2017) en Luther (2017), is het nu tijd voor deze mysterieuze Bijbelse vrouw. In het Jaarboek Oud-Utrecht 2020 staat een artikel over Maria Magdalena in Utrecht, van de middeleeuwen tot nu. Zie ook: https://www.catharijneconvent.nl/tentoonstellingen/maria-magdalena/
  • In de Volkskrant van 21 december lazen we dat goede doelen in Nederland veel grond bezitten. Het verhaal richt zich op de Ridderlijke Duitsche Orde Balije van Utrecht. Zie volkskrant.nl.
  • Deze nieuwsbrief verschijnt elke twee maanden. Wilt u veel vaker actueel nieuws abonneer u dan op onze sociale media.

Ook gratis deze nieuwsbrief ontvangen?

Deze nieuwsbrief is een gratis service van onze vereniging. Als u deze nieuwsbrief interessant vond dan kent u vast wel iemand die dat ook zou vinden. Stuur deze nieuwsbrief eens aan haar of hem door.

Agenda
 
Historisch Café
12/2 Cor van Ingen spreekt over virussen

Lezingen
27/1 Renger de Bruin: Utrechtse Adel
17/2 Sjoerd de Boer: altaarstenen in de Jacobikerk
 
Catharijneconvent
19/2 Tentoonstelling over Maria Magdalena

U kunt Oud-Utrecht volgen op:

    Twitter    
    Twitter    
    Facebook    
    Facebook    
    Website    
    Website    
    Instagram    
    Instagram    
    YouTube    
    YouTube    

Colofon
Jan Schrauwen (eindredactie nieuwsbrief, redacteur website), Mario Gibbels (redacteur, inhoud website), Ester Smit (redacteur, inhoud website), Martijn Maandag (techniek website, inhoud website, facebook en twitter), Jeroen Tirion (ontwerp, verzending nieuwsbrief, inhoud website)
Contact
redactie.nieuwsbrief@oud-utrecht.nl
Inzenden kopij volgende nieuwsbrief voor 20 februari 2021

Twitter
Facebook
Website
Instagram
YouTube
Copyright © 2021 Vereniging Oud-Utrecht, All rights reserved.


Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp