Het blijven bijzondere beelden: de foto’s van de bevrijding van Utrecht op 7 mei 1945. In deze nieuwsbrief een kleine greep. Maar echt indringend zijn de kleine verhalen. Bijvoorbeeld die van de plekken waar Joodse mensen woonden en leefden en die onder de naam Open Joodse huizen op 4 mei te bezoeken zijn. Herdenkingen in huizen, winkels en scholen die de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog invoelbaar maken. Tussen al het feestgedruis maken die misschien wel de meeste indruk. Herdenk én vier!

De intocht van de Polar Bears bij de Berenkuil, Wittevrouwenbrug, Wittevrouwenstraat en Korte Jansstraat (Fotografen: E.H. Vogelenzang, K.H.J. Bokhove (2x) en F.F. van der Werf)

4, 5 én 7 mei

Herdenken en vieren

Een bevrijdingsfestival, vrijheidswandelingen, vrijheidsmaaltijden en landelijk is er zelfs heuse vrijheidssoep. De bevrijding van Utrecht wordt op tal van plaatsen gevierd op 5 en 7 mei. De dag daarvoor vindt de dodenherdenking plaats. Hieronder een kleine selectie.

Dodenherdenking 4 mei

De centrale herdenking vindt plaats op het Domplein, voorafgaand is er een stille tocht. Daarnaast wordt er stil gestaan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog in de verschillende wijken, bij de forten en bij bijvoorbeeld het Joods monument en het voormalig Joods Weeshuis. Ook organiseert het Joods Cultureel Kwartier Open Joodse Huizen. 

Bevrijdingsdag 5 mei

Op 5 mei is het Bevrijdingsfestival in Park Transwijk natuurlijk the place to be. Daarnaast zijn er activiteiten bij de Berenkuil, is er een Bevrijdingswandeling langs de historische intochtroute, een viering op de Stadhuisbrug en zijn er vrijheidsmaaltijden op verschillende plekken.

Bevrijding Utrecht 7 mei

De daadwerkelijke bevrijding van de stad wordt herdacht bij het monument van de Polor Bear in het Hogelandsepark. Ook dan zijn er wandelingen.

(Vrijwel) alle informatie over de herdenkingen is te vinden op deze speciale website. Wij publiceerden eerdere jaren uitvoerig over de oorlogsjaren in Utrecht op onze website, bijvoorbeeld hier en hier en hier.

Waar verleden en heden samenkomen

Algemene ledenvergadering Oud-Utrecht op 3 juni

Voor de deur liggen zeker dertien eeuwen Utrechtse geschiedenis. In 2021 werden in de Oudwijkerdwarsstraat sporen gevonden van een levendige middeleeuwse nederzetting uit de zevende en achtste eeuw. Archeologen groeven tientallen objecten op, van munten tot weefgewichten. Binnen vinden juist allerlei activiteiten plaats om vandaag de dag de sociale samenhang in de wijk te vergroten. Podium Oost is een meer dan passende plek voor de algemene ledenvergadering 2026 van de historische vereniging Oud-Utrecht op 3 juni. Wij nodigen al onze leden van harte uit om daarbij aanwezig te zijn.

De algemene ledenvergadering van de historische vereniging Oud-Utrecht vindt plaat op woensdag 3 juni 2026 in Podium Oost van 19.30-21.30 uur. Eind mei verschijnt een extra nieuwsbrief.

Grote excursie 2026 op 20 juni

Utrechtse schrijvers en dichters

Utrecht is een boekenstad! Niet alleen heeft de universiteitsbibliotheek een prachtige afdeling Bijzondere Collecties, ook zijn er tal van beroemde schrijvers afkomstig uit de Domstad – of hebben ze er tenminste een deel van hun leven gewoond. Vorig jaar nog werkte Oud-Utrecht mee aan de herdenking van 100 jaar tijdschrift De Gemeenschap, waaraan belangrijke auteurs uit het interbellum verbonden waren. En eind volgend jaar verhuist, als alles meezit, het Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum naar het voormalige Magazijn de Zon, het oude pand van de bieb en Broese. Niet voor niets mag Utrecht zich sinds 2017 City of Literature noemen. Wij kunnen ons dan ook geen beter thema voor de grote excursie 2026 voorstellen dan Utrechtse schrijvers en dichters. Zet 20 juni alvast in je agenda.

De grote excursie 2026 van de vereniging Oud-Utrecht vindt plaats op zaterdag 20 juni. Meer informatie is te vinden via de agenda. Aanmelden kan vanaf maandag 11 mei, 10.00 uur.

Tijdschrift Oud-Utrecht

Presentatie themanummer Gezondheid

Op 5 juni verschijnt het dubbeldikke themanummer van Tijdschrift Oud-Utrecht over Gezondheid. De presentatie vindt die vrijdagmiddag plaats in het Bartholomeus Gasthuis, dat ook een rol speelt in het tijdschrift. Leden en belangstellenden zijn welkom, aanmelden via de Agenda. Een nummer vol artikelen over ziekte, gezondheidszorg en leefstijl in Utrecht en omgeving, van de middeleeuwse gasthuizen tot bijvoorbeeld Vrouwengezondsheidscentrum Aletta in de jaren tachtig. Ook is er aandacht voor 110 jaar GGD en het fysiotherapie-imperium van Thim van der Laan. Langere stukken worden afgewisseld met korte over plekken waar zorginstellingen gevestigd waren, zoals het Badhuis aan de Zonstraat, het Wit-Gele Kruisgebouw in De Meern en revalidatiecentrum De Hoogstraat in (oorspronkelijk) Doorn. En verder: zijn wijn en melk nu wel of niet goed voor de gezondheid?

Historische cafés en lezingen

Domborrel na historisch café

Yes! De nieuwe Gezelligheidscommissie organiseert vanaf nu enkele malen per jaar na afloop van het historisch café een gezellige borrel bij Meneer Potter. Een mooie gelegenheid om elkaar beter te leren kennen, gedachten uit te wisselen en samen na te genieten van de lezing. Meneer Potter kan vanuit de bibliotheek binnendoor worden bereikt.

De eerste Domborrel vindt plaats op vrijdag 8 mei, direct na het historisch café. Omdat dit de eerste keer is dat wij deze borrel organiseren, neemt Oud-Utrecht de borrelhap voor haar rekening. We hopen veel van onze leden te zien!

Gerard van Honthorst, De koppelaarster, 1625 
(Collectie Centraal Museum Utrecht, foto Adriaan van Dam)

Gerard van Honthorst en de Utrechtse Caravaggisten

Historisch café op 8 mei Mathijs Meinderts

Rauw realisme, dramatische gebaren en een betoverend spel van licht en schaduw. Begin zeventiende eeuw ontketende Caravaggio een ware revolutie in de schilderkunst. Vele jonge kunstenaars reisden naar Rome om zijn werk te zien. Onder hen Dirck van Baburen, Hendrick ter Brugghen en Gerard van Honthorst. Tijdens het historisch café op 8 mei over de Utrechtse navolgers van Caravaggio gaat kunsthistoricus en museumdocent Mathijs Meinderts met name in op Gerard van Honthorst, over wie net de grote overzichtstentoonstelling Gerard van Honthorst – alles anders dan Rembrandt in het Centraal Museum is geopend. Meinderts werkte aan de tentoonstelling mee. 

Het historisch café vindt plaats op vrijdag 8 mei in de Theaterzaal van Bibliotheek Neude. Zaal open: 17.00 uur, aanvang: 17.15 uur en afloop om 18.15 uur. Het historisch café is gratis te bezoeken, wel fijn als je je vooraf aanmeldt via de website. Na afloop vindt de eerste Domborrel plaats in Meneer Potter.

Het voormalige Gerecht ’t Lijnpad

Lezing op 27 mei met Bert Poortman

Het voormalige Gerecht ’t Lijnpad in de Stadsvrijheid van Utrecht kende ooit een eigen bestuur met schepenen en een schout. Een gebied waar de bebouwing na de aanleg van het spoor vanaf 1843 sterk is gewijzigd, zoals de aanleg en bouw van de Dichterswijk, Hooch Boulandt, de Kruisvaartkade en natuurlijk de Jaarbeurs, het station en Hoog Catharijne. Als lid van de werkgroep Historisch Onderzoek van het Utrechts Monumenten Fonds schreef Bert Poortman een SteenGoed over het gebied. Op 27 mei neemt hij ons - in kleine of grote sprongen door de eeuwen heen – mee naar ‘t Lijnpad.

De lezing vindt plaats op woensdag 27 mei in het Bartholomeus Gasthuis. Zaal open: 19.00 uur, aanvang: 19.30 uur. Toegang €7,50.- exclusief consumpties, €12,50 inclusief consumpties. Kaartjes zijn te koop via de website.

Politiewerk ‘op z’n Utregs’

Historisch café op 19 juni met Peter Gieling

Politiewerk weerspiegelt de tijdgeest. Vanaf de jaren zeventig wordt de samenleving steeds mondiger. Hoe het Utrechtse politiekorps een weg weet te vinden in een sterk veranderende maatschappij vertelt oud-agent - en lid van de Commissie Historische cafés en lezingen - Peter Gieling in het historisch café van 19 juni. Hij schreef Dienders onder de dom. Politiewerk in de stad Utrecht, 1975 - 2010. Over vijfendertig boeiende jaren met uitdagingen als een grote toename van drugsverslaafden, vechtende hooligans en terroristische aanslagen. En een bijna onopvallende groei van de zware en georganiseerde criminaliteit.

Het historisch café vindt plaats op vrijdag 19 juni in de Theaterzaal van Bibliotheek Neude. Zaal open: 17.00 uur, aanvang: 17.15 uur en afloop om 18.15 uur. Het historisch café is gratis te bezoeken, wel fijn als je je vooraf aanmeldt via de website. Dat kan vanaf 15 mei, 10.00 uur. Het boek is na afloop van het historisch café te koop.

Terugblik: Overleven in de Middeleeuwen

41e Van der Mondelezing op 10 maart met Janna Coomans

Hoe overleefden ‘gewone mensen’ in laatmiddeleeuwse steden? Wat betekende armoede in die tijd, welke keuzes maakten mensen als het ging om werk, bezit, risico’s en kansen, en wat vertellen die keuzes ons over de sociale verhoudingen in de stad? Op die vragen ging Janna Coomans in tijdens de jaarlijkse Van der Mondelezing op 10 maart.

De Van der Mondelezing is hier terug te kijken.

Terugblik: Utrechts Erfgoeddebat

Historisch café op 13 maart met verschillende politieke partijen

Aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen daagden wij lokale politici tijdens het Utrechts Erfgoeddebat uit om kleur te bekennen en met ons in gesprek te gaan. Discussies op het scherpst van de snede onder leiding van journaliste en de stem van ‘Met het oog op morgen’ Hanneke de Jonge.

Het Erfgoeddebat is hier terug te kijken.

Terugblik: Trui van Lier. Utrechtse verzetsvrouw

Historisch café op 10 april met Jim Terlinen

Tijdens het historisch café van 10 april presenteerde Jim Terlingen zijn boek Trui van Lier: Utrechtse verzetsvrouw. Een biografie over een vrouw die tijdens de Tweede Wereldoorlog het leven van 150 joodse kinderen redde door ze onder te brengen bij de crèche Kindjeshaven.  

Het historisch café van vrijdag 10 april is hier terug te kijken.

Verslag: 'De ijdelheid van de kanunnik'

Lezing op 15 april met Hendrik Callewier

Woensdag 15 april 2026 nam Hendrik Callewier, gastdocent aan de Katholieke Universiteit Leuven en diensthoofd van de Rijksarchieven in Kortrijk en Brugge, ons tijdens een lezing in het Bartholomeusgasthuis mee in de geschiedenis van de opmerkelijke kanunnik Joris van der Paele, misschien wel de beroemdste kanunnik uit de kunstgeschiedenis.

Op onze website staat een uitgebreid verslag.

Communities

Community Kaarten van Utrecht 

Excursie naar Het Utrechts Archief

De eerste excursie van de community Kaarten van Utrecht staat gepland op donderdag 21 mei. Dan is de community te gast in het Utrechts Archief, waar de archivaris ons gaat verrassen met een aantal kaarten. We zijn benieuwd! Na de zomer komt de community weer bij elkaar, onder meer om privé-collecties van leden samen te bekijken. 

De afgelopen maanden zijn er nog enkele belangstellenden bijgekomen. Heel leuk dat de community groeit, wees welkom!

Meer weten? Stuur dan een bericht naar Rene Verjans of Marianne Visser. Je wordt dan geïnformeerd over komende activiteiten.

Community Muziekgeschiedenis van Utrecht

Eerste stappen genomen

De community Muziekgeschiedenis krijgt vorm. De eerste gegadigden hebben zich inmiddels al aangemeld. Er wordt gewerkt aan een aantal activiteiten. Voor wie meer wil weten van Mozart, Brahms en Bartok in Utrecht. Van muziek op de schilderijen van de Utrechtse Caravaggisten, recencies, concertprogramma’s en 150 Jaar Utrechts Conservatorium. Initiatiefnemer is Frank de Munnik, docent HKU Utrechts Conservatorium. 

Meer weten? Stuur een reactie aan bestuur@oud-utrecht.nl.

De Melis Stokestraat, een van de straten uit De Tuinwijk (Het Utrechts Archief, 2024)

Community Moderne geschiedenis

Wandelingen in Zuilen

De community Moderne geschiedenis kwam weer bij elkaar op zaterdag 25 april, dit keer in de Smaak van Lunetten in het Beatrixpark. Er werd gesproken over uiteenlopende onderwerpen. Hoog op de agenda stond in ieder geval de commotie die is ontstaan rond het historisch wooncomplex De Tuinwijk, het onderzoek naar de geschiedenis van het Julianapark en de planning van een fietstocht langs wederopbouwprojecten. Nieuwe deelnemers zijn van harte welkom.

Belangstelling voor de community Moderne geschiedenis? Stuur dan een bericht naar Paulus Jansen.

Oud-Utrecht zet communities op. Er zijn er inmiddels al vier: Middeleeuwen, Kaarten van Utrecht, Moderne geschiedenis en Muziekgeschiedenis van Utrecht. In een community zijn mensen met een gezamenlijk doel, of gedeelde interesses en ideeën verbonden, en communiceren of werken ze met elkaar om samen meer te weten of te kunnen dan ieder afzonderlijk. Dat kan fysiek, digitaal of in combinatie. Met deze ontwikkeling sluiten we aan bij de beleidskoers die eerder is ingezet en waarbij we de leden op andere manieren bij de vereniging willen betrekken. Meer informatie is te krijgen via bestuur@oud-utrecht.nl.

Dominique Vermeulen, mede-auteur van een boek over de Van Lunterens.

Podcast Oud-Utrecht: Dominique Vermeulen

Deze keer in de podcast van Oud-Utrecht een gesprek met Dominique Vermeulen, mede-auteur van een nieuw boek over de Van Lunterens, kwekers en architecten naast de Domtoren, 1803-1910. Een eeuw parken en architectuur belicht deze ten onrechte vergeten Hendrik, Samuel en Izaak van Lunteren en hun belangrijkste werken als architecten en landschapsontwerpers. De podcast is opgenomen aan de Donkere Gaard in het oude woonhuis van Van Lunteren en in Flora's Hof, hun kwekerij. Dominique Vermeulen is zelf restauratie-architect en bouwhistoricus. Daarnaast maakt hij aquareltekeningen van gebouwen en stadsgezichten. Het boek verschijnt 2 juni 2026 bij Walburg Pers.

Op zoek naar Kroniek 2001

Al zo’n 100 jaar verzorgt Oud-Utrecht jaarlijks een Kroniek van de belangrijkste gebeurtenissen in de stad. Deze verscheen lange tijd in gedrukte vorm; in de afgelopen jaren werd hij digitaal gepubliceerd op onze website. Op dit moment is de Kroniek in - goede! - handen bij Oud-Utrecht-lid Frank Kaiser. De komende tijd wil de vereniging de kronieken digitaal toegankelijk maken; daarmee zal het Utrecht een fantastische bron voor de recente geschiedenis van de stad geven. Frank Kaiser is met de voorbereidingen al flink gevorderd. Hij mist echter die van 2001.

Weet iemand of die wel verschenen is en - liever nog - kan iemand ons aan de ontbrekende Kroniek helpen? Neem in dat geval contact op met Frank Kaiser.

Ook gratis deze nieuwsbrief ontvangen?

Deze nieuwsbrief is een gratis service van onze vereniging. Als je deze nieuwsbrief interessant vond, dan ken je vast wel iemand die dat ook vindt. Stuur deze nieuwsbrief eens aan haar of hem door.

Je kunt Oud-Utrecht ook volgen op: