Jaarboek 2017 over eten en drinken

Op 21 januari 2018 zal het Jaarboek Oud-Utrecht 2017 verschijnen onder de titel Hertenpoten, hoppenbier en hamburgers. Zevenduizend jaar eten en drinken in Utrecht. Bijdragen komen van een groot aantal auteurs, waaronder diverse medewerkers van Erfgoed gemeente Utrecht en een aantal redactieleden van het Jaarboek.

De archeologische bijdragen van Linda Dielemans, Erik Graafstal, Herre Wynia en Jeroen van der Kamp geven antwoord op de vraag met wat voor producten onze verre voorouders hun honger en dorst stilden. Dat houdbaarheid daarbij een belangrijke rol speelde, blijkt uit de bijdrage van bierhistoricus Leen Alberts: zonder de uitvinding van de toevoeging van hop aan bier had de drankenkaart er misschien wel anders uitgezien.

Houdbaarheid is ook een thema in de bijdrage van Tarq Hoekstra en René de Kam: wat op de zolders van kasteel Vredenburg opgeslagen lag, was bestemd om een paar jaar goed te blijven. Mariëlla Beukers legt uit dat met wijn ook de eer van de stad gemoeid kon zijn: in de stadswijnkelder van Utrecht lagen alleen wijnen van hoge kwaliteit, bedoeld om te nuttigen bij representatieve gelegenheden die bijdroegen aan de reputatie van de stad.

Iets dergelijks speelde ook een rol bij de maaltijden die in de Fundatie van Renswoude werden georganiseerd. Terwijl de élèves simpele maaltijden van brood en melk kregen, was er voor hoge gasten alleen het beste van het beste, zo lezen we in de bijdrage van Tolien Wilmer. Marleen Willebrands laat in haar bijdrage zien dat men in de achttiende en negentiende eeuw met het uitwisselen van recepten en het geven van diners sociale netwerken onderhield. Fred Vogelzang behandelt de politieke inzet van Rumfordse soep, die speciaal ontwikkeld werd om in tijden van nood de armsten te voeden, en zo sociale onrust te bezweren.

Kees Volkers laat zien dat een economische ontwikkeling als schaalvergroting verschraling van het aanbod tot gevolg kan hebben: in de negentiende eeuw moest ook in Utrecht de inheemse rijkdom aan biersoorten wijken voor de machtige producenten van ondergistende ‘Beierse’ bieren. Bart van Zessen ten slotte dook in de geschiedenis van de snackbar. Op een terrein waar nog heel weinig onderzoek naar gedaan is, voegde hij voor Utrecht boeiende gegevens toe, door diverse betrokkenen te interviewen.

Door de bundel heen staan recepten, afkomstig uit primaire bronnen van de zestiende tot en met de twintigste eeuw. Zij tonen de rijkdom aan drankjes waarmee in Utrecht de dorst werd gelest. De menukaarten die Roman Koot uit Het Utrechts Archief opdook, illustreren enerzijds wat er zoal werd gegeten tijdens officiële gelegenheden.

De presentatie van het Jaarboek vormt tevens de start van het lustrumjaar 2018 en zal plaatsvinden bij Restaurant Humphrey’s, waar in de middeleeuwen de stadswijnkelders gevestigd waren. U kunt als lid aanwezig zijn door u in te schrijven via onze agenda. Voor het diner en drankjes betaalt u een bijdrage van € 25,-.