Buurkerk

De Buurkerk, een nieuwe bouwgeschiedenis.

Hoewel de Buurkerk de oudste en grootste parochiekerk van de stad Utrecht is, is er over zijn vroegste geschiedenis vrijwel niets bekend. Aangenomen wordt dat de kerk al in de tiende eeuw is gesticht te midden van een burgerlijke nederzetting.

Deze later als Stathe aangeduide haven- en handelswijk lag vlak ten westen van de bisschoppelijke burcht en wordt in 1007 voor het eerst vermeld. Toen werd de nederzetting vanwege de naderende Noormannen namelijk door de eigen bewoners in brand gestoken om te voorkomen dat de Vikingen deze zou kunnen gebruiken voor een aanval op de bisschoppelijke burcht, waar de bewoners een veilig heenkomen hadden gezocht.

De Buurkerk was naast parochiekerk ook stadskerk en daardoor sterk verbonden met het stedelijke leven. Vrijwel alle gilden bezaten een altaar in de kerk en daarnaast kenden twee onderdelen van de kerk een bij uitstek stedelijk gebruik. Zo werden in de Raadskapel, tegen de noordzijde van de Buurtoren, raadsbesluiten afgekondigd en hingen in de Buurtoren naast de kerkklokken ook de stadsklokken: de Waakklok, de Raadsklok en de Banklok, die respectievelijk de symbolen waren van veiligheid, stedelijk gezag en de rechtsban. In de Buurtoren was ook een cachot en de toren zelf was permanent bemand door torenwachters, die waakten over de veiligheid van de stad.

In het Jaarboek 2018 van de Historische Vereniging Oud-Utrecht staat een artikel van Hein Hundertmark, dat de bouwgeschiedenis van de Buurkerk beschrijft. In zijn artikel gaat hij in op eerdere publicaties over de bouwgeschiedenis van de Buurkerk en op de resultaten van recent onderzoek, dat Hein Hundertmark als bouwhistoricus voor de stad Utrecht uitvoerde.

De presentatie van het Jaarboek 2018 vindt 25 november plaats in BAK, basis voor actuele kunst, op de Pauwstraat 13a in Utrecht. Zie de agenda.

Foto: De Buurkerk te Utrecht. (W.G. Baer, 1909, Het Utrechts Archief)