Nieuws

Zevenentachtig monumenten zetten hun deuren open. Eén van die monumenten was het monumentale Stadhuis. Oud-Utrecht mocht daar weer te gast zijn, samen met diverse erfgoedorganisaties. Naast de presentaties door deze erfgoedorganisaties in de hal, werden er in de grote trouwzaal 10 flitslezingen gehouden over verdwenen, bedreigd en gered erfgoed. Het Stadhuis ontving ruim1200 geïnteresseerde bezoekers tijdens deze Open Monumentendag 2026.

In de hal van het stadhuis was het de hele dag door gezellig druk. Vrijwilligers van de Verkeerstuin vertelden over het belang van het behoud van dit historische stukje Utrecht. Nog altijd helpen vrijwilligers van de Verkeerstuin kinderen én volwassenen veilig op weg in onze drukker wordende stad. Nu nog de erfgoedstatus, dat zal de 62-jarige Verkeerstuin helpen met vertrouwen verder te werken aan een veiliger Utrecht. Een bewoner van De Tuinwijk vertelde over de prachtige Amsterdamse schoolwoningen en de gevaren die zowel huizen als de gemeenschap van De Tuinwijk bedreigen. In De Tuinwijk zelf waren een aantal woningen open voor bezichtiging. Het Volksbuurtmuseum presenteerde de pop-uptentoonstelling Slopen NEE! Behoud Wijk C. Historische foto’s en verhalen laten zien hoe bewoners en het Wijk C Komitee zich verzetten tegen de sloop en zich inzetten voor het behoud van hun wijk. Een verhaal over bedreigd erfgoed, en vooral over de mensen die ervoor opkwamen. Utrecht Time Machine maakt de geschiedenis van stad en provincie Utrecht zichtbaar en beleefbaar. Dat kon je ook ontdekken in de hal van het Stadhuis. En met een smartphone in de hand kun je de prachtigste wandelingen maken die je meenemen naar andere tijden. Met andere tijden kon je ook kennismaken in het midden van de hal. Vijf prachtige maquettes van de oude Stadspoorten van Utrecht waren daar tentoongesteld. Een bruikleen voor een dag van het Utrechts Archief. En dan was er ook de uitnodigende inloop-workshop van de tekenaars van de Inktpot. Tal van passanten tekenden of kleurden een poosje mee aan een gedeelte uit het Panorama van Utrecht. Het Panorama van Utrecht uit 1859, getekend door Jan Bos is opnieuw getekend door tekenaars van De Inktpot naar het panorama anno 2026 inspireerde kinderen en volwassenen een persoonlijke ‘touche’ te geven aan het vertrouwde beeld van de Stadsbuitengracht ter hoogte van de Marga Klompébrug. Het werd een fraai en vrolijk kunstwerk!

Flitslezingen

In de grote Trouwzaal kon je ’s morgen en ’s middags terecht voor 2 x 5 flitslezingen van zo’n 10 minuten. Tien sprekers vertelden het verhaal van weerbaar erfgoed in onze stad. Allereerst kwamen we veel meer te weten over de monumentale geschiedenis van kantoorboekhandel MADO aan de Oudegracht en de hand die Rietveld daarin heeft gehad. We kregen een overzicht van de vele verdwenen bioscopen die Utrecht rijk was. Een nostalgische tour werd het langs de prachtigste filmhuizen. Veel ervan maken nog slechts deel uit van onze (jeugd)herinnering, maar gelukkig zijn er weer tal van plekken bijgekomen waar we nog altijd terecht kunnen voor ons geregelde portie film. En natuurlijk verruilden om de beurt vrijwilligers van De Verkeerstuin, De Tuinwijk en het Volksbuurtmuseum tijdelijk hun plek in de hal, voor het projectiescherm in de Trouwzaal waar zij hun verhalen vertelden aan het geïnteresseerde publiek. En er waren twee flitslezingen die lieten zien wat je met burgerinitiatief en een lange adem kunt bereiken. Het eeuwenoude landgoed Amelisweerd is in de recente geschiedenis veelvuldig bedreigd geweest door economische ambities, door bijlen en bulldozers. Inmiddels mogen we spreken van gered erfgoed en blijft deze groene long behouden voor Utrecht, Bunnik en de rest van Nederland. Ook het verhaal van de heropening van de Singel is zo’n voorbeeld van een succesvol burgerinitiatief. Eind jaren zestig was besloten de Singel te dempen, om zo het autoverkeer vrij baan te geven. Een stukje snelweg dwars door de binnenstad was het resultaat. Twintig jaar later start het gesprek over heropening en weer 20 jaar later is Utrecht weer omsingeld. Prachtige verhalen over initiatieven die onze stad uiteindelijk groener en leefbaarder hebben gemaakt.

Weerbaar erfgoed

Kan erfgoed weerbaar zijn? Deze prikkelende vraag kwam aan bod in de flitslezing over de Utrechtse Stadsmuren. Op het antwoord hoefden we maar tien minuten te wachten: “Nou nee, we moeten zélf aan de bak en ons erfgoed weerbaar maken”. En in de tussentijd werden we meegenomen in de geschiedenis van onze stadsmuren en -poorten en waarom het tot afbraak kwam. De maquettes van de verdwenen Stadspoorten in de hal lieten nog zien dat er veel fraais teloor is gegaan. Als je meer wilt lezen over de oude stadsmuren: Muren in meervoud van de hand van Ester Smit verschijnt in het najaar van 2027 bij Stichting Publicaties Oud-Utrecht (SPOU). Ook bij SPOU verschijnt er - voor het eind van dit jaar - een publicatie over ‘De Korenschoof’ een meelfabriek die begin 19^e eeuw geopend werd. Als voorproefje kregen we een interessante flitslezing over dit Utrechtse icoon. In de meelfabriek startte ook een machinale brood- en banketbakkerij en werden enkele tientallen broodwinkels geopend in Utrecht, bij de ouderen onder ons nog bekend als de Lubro-winkels. De meelfabriek was te vinden in een imposant gebouw aan de Vecht en de Kaatstraat. In de jaren zeventig gaat de meelfabriek ter ziele en wordt het gebouw afgebroken. De Korenschoofstraat herinnert ons aan de succesvolle jaren van deze Utrechtse onderneming. Een bemoedigende flitslezing over de verweesde kunst in Utrecht door een lid van de werkgroep monumentale kunst van de Bond Heemschut. Onze stad heeft sinds de periode van wederopbouw na de tweede wereldoorlog een sterk kunstklimaat. In de nieuwe wijken en in scholen krijgt kunst een vanzelfsprekende plek. Wel gaat het makkelijk fout bij bijv. sloop. Kunst wordt vernietigd of verdwijnt voor jaren in de opslag. De werkgroep monumentale kunst gaat zo nodig in gesprek met partijen om kunst te behoeden voor de vergetelheid.